SRICANJE ISTORIJE

SVEČANA HALJINA KNEZA LAZARA

Oblik tunike (Muzej SPC)

Oblik tunike (Muzej SPC)

Svila je ukrašena simetrično raspoređenim fantastičnim životinjama, lavovima u besnom stavu, sa otvorenim čeljustima i podignutim šapama.

Knez Lazar je u bitku na Kosovu polju, koja se odigrala 1389. godine, krenuo kao vojskovođa u oklopu. Kada je poginuo, telo mu je oslobođeno oklopa i sahranjeno u blizini mesta bitke.

Po tadašnjoj crkvenoj praksi, zemni ostaci nisu dirani u naredne tri godine kako bi se završio biohemijski proces u zemlji. Nakon toga moglo se pristupiti ekshumaciji i prenošenju pokojnika na željeno mesto. U ovom slučaju, to je bio manastir Ravanica, koji je knez Lazar podigao sa namerom da tu bude njegov mauzolej. Kada je otvoreno mesto na kome je knez sahranjen, nađeno je celo telo – netruležno.

Ima oblik tunike i sa oštećenjima je duga otprilike jedan metar i 36 santimetara.

Otada je krenuo kult kneza Lazara kao svetog i on je od patrijarha srpskog Danila III bio kanonizovan. Kada je carska povorka stigla natrag u Kruševac, mošti svetoga kneza obučene su u svečanu haljinu.

Svečana haljina kneza Lazara ima oblik tunike i sa oštećenjima je duga otprilike jedan metar i 36 santimetara. To je donja haljina sa rukavima, a zakopčava se dugmadima napred, od grla do stopala. Oko vrata i po rubu haljine gde se zakopčava, ide bordura od srebrne žice, koja se pojavljuje i na rukavima. Haljina je od svile crvenkaste boje, koja je vremenom izbledela. Svila je ukrašena simetrično raspoređenim fantastičnim životinjama, lavovima u besnom stavu, sa otvorenim čeljustima i podignutim šapama.

Mošti kneza Lazara smeštene su u ćivot
koji je postavljen ispred ikonostasa
Spasovske crkve u Ravanici.

Rep im je podavijen između nogu i izvija se pored bokova iznad leđa. Svila je dalje ukrašena vegetabilnim formama i simetrično raspoređenim čapljama, koje stoje na skorpionima. Dugmad haljine su od belog konca, a na njima je metalna pločica kao medaljon; na njoj je naslikan šlem sa dva volujska roga kao čelenkom. Šlem sa volujskim rogovima bio je grb kneza Lazara, koji se javlja i na pečatu despota Stefana. Rupice za dugmad opšivene su plavim svilenim koncem.
Mošti kneza Lazara smeštene su u ćivot koji je postavljen ispred ikonostasa Spasovske crkve u Ravanici. Tu će one obitavati sve do 1690. godine, kada ih ravanički monasi uzimaju i kreću u pratnji patrijarha Arsenija III Čarnojevića, sve do Sentandreje. Tu je podignuta i Saborna crkva, gde služi patrijarh, i u kojoj su mošti ponovo istaknute ispred ikonostasa.

Kada je na Fruškoj gori obnovljen manastir Vrdnik, po blagoslovu patrijarha Sofronija Podgoričanina, ravanički monasi prešli su u taj manastir, koji je po njima, i moštima svetog kneza, nazvan Nova Ravnica.

U Vrdničkom manastiru mošti su boravile sve do 1941. i početka Drugog svetskog rata. Zalaganjem ondašnjeg upravnika Muzeja Srpske pravoslavne crkve Radoslava M. Grujića, mošti su uz pomoć nemačkog barona Fon Rajsvica, ministra za kulturu nemačkog Rajha u Beogradu, sa te teritorije ‒ koja je pripala Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ‒  prenete u Sabornu crkvu u Beogradu.

Po završetku Drugog svetskog rata, muzejska komisija, uz blagoslov Sinoda Srpske pravoslavne crkve, zbog velike oštećenosti, uklonila je originalnu haljinu sa kneževih moštiju, a mošti su dobile novu odoru. Potom je na haljini izvršena restauracija i konzervacija i naučno istraživanje, da bi bila izložena u stalnoj postavci Muzeja Srpske pravoslavne crkve.

(Biljana Cincar Kostić)

O autoru

Stanko Stojiljković

Ostavite komentar