LESTVICE ŽIVOTA

DUBLJI POGLED U LJUDSKO OKO

Novi uvid (Vikipedija)

Najznačajnije rezultate svojih i istraživanja saradnika i kolega, akademik Rajko Igić sumirao je u preglednom članku koji je početkom godine objavljen u vrhunskom naučnom časopisu iz oblasti eksperimentalnih istraživanja u oftalmologiji, Experimental Eye Research.

Prof. dr Nevena Divac

Uloga sistema renin-angiotenzin u regulaciji krvnog pritiska i elektrolitnoj homeostazi dobro je poznata. Savremena terapija hipertenzije se velikim delom zasniva na farmakološkoj modulaciji funkcija ovog sistema. Lekovi koji blokiraju enzim konvertor angiotenzina i lekovi koji blokiraju angiotenzinske receptore, poznatiji kao ACE inhibitori, smatraju se terapijom prvog izbora u lečenju povišenog arterijskog pritiska, a veliki značaj u kardiovaskularnoj farmakologiji imaju i lekovi koji imaju antagonističko dejstvo na receptore za aldosteron, čije oslobađanje je takođe pod kontrolom angiotenzina.

U rasvetljavanju fiziologije sistema
renin-angiotenzin i kalikrein-kinin
i razumevanju mehanizama dejstva lekova
koji na njih deluju veoma veliki doprinos
dao je srpski naučnik, akademik Rajko Igić
sa svojim saradnicima.

Kalikrein-kinin sistem takođe ima veliki značaj u regulaciji krvnog pritiska, bola, koagulaciji i zapaljenskim procesima, a enzim koji pretvara jedan oblik angiotenzina u drugi, aktivniji, takođe inaktivira i kinine, te je značajan za pojedine, kako željene, tako i neželjene efekte ACE inhibitora. U rasvetljavanju fiziologije sistema renin-angiotenzin i kalikrein-kinin i razumevanju mehanizama dejstva lekova koji na njih deluju veoma veliki doprinos dao je srpski naučnik, akademik Rajko Igić sa svojim saradnicima.

Rajko Igić

Prof. dr Rajko Igić, rođen 1937. godine u Despotovcu, maturant Somborske gimnazije i diplomac Medicinskog fakulteta u Beogradu,  počeo je karijeru na Medicinskom fakultetu u Sarajevu, nastavio na Medicinskim fakultetima u Tuzli, Banja Luci i Novom Sadu, a bio je i gost-istraživač na više univerziteta u SAD. Do penzionisanja je imao poziciju senior scientist u jednoj od najvećih bolnica i istraživačkih ustanova u Čikagu, ali je i posle zvaničnog odlaska u penziju nastavio aktivno da radi i piše naučne i popularne članke. Pored velikog doprinosa farmakologiji, kao čovek renesansnog kova on piše poeziju, vodi višedecenijsku kampanju protiv pušenja, bavi se istorijom medicine i lingvistikom.

U jednoj od svojih najznačajnijih publikacija, objavljenoj davne 1972. godine, prof. Igić sa saradnicima iznosi dokaze da je enzim konvertor angiotenzina identičan sa enzimom kininaza II, te da inhibicija konvertora angiotenzina ima dvojaki efekat: sprečava nastanak vazokonstriktora angiotenzina II i inaktivaciju bradikinina (Igic R et al. Angiotensin I converting enzyme of the lung. Circ Res. 1972;31(9).

Lokalno nakupljanje aktivnog bradikinina doprinosi snižavanju krvnog pritiska jer u bubregu podstiče oslobađanje vazodilatatornih supstanci, ali i doprinosi pojavi nekih neželjenih efekata kao što je, između ostalih, kašalj. Značaj ovog otkrića je i u tome što nam ukazuje i na moguće neželjene interakcije ACE inhibitora s drugim lekovima, na primer lekovi koji se koriste u lečenju zapaljenskih stanja i za ublažavanje bolova, poput ibuprofena, aspirina i sl. mogu oslabiti terapijski efekat ACE inhibitora.

Jedno od veoma zanimljivih polja u biomedicinskim istraživanjima kojima se bavi prof. dr Rajko Igić jeste uloga sistema renin-angiotenzin i kalikrein-kinin u oku. Neki od najznačajnijih rezultata istraživanja njegove grupe vezana su za rasvetljavanje komponenata oba sistema koji se nalaze u različitim strukturama čovekovog oka. Njihovi produkti, a to su različiti peptidi, potenciraju pojedine zapaljenske procese u oku i patološki razvoj krvnih sudova. Retinopatija koja se javlja u sklopu dijabetesa, glaukom, uveitis i degeneracija makule samo su neka od oboljenja kod kojih bi primena inhibitora ovog sistema potencijalno imala terapijski značaj.

Direktna inhibicija renina, primena ACE inhibitora ili blokatora angiotenzinskih ili kininskih receptora otvara vrata potpuno novom pristupu lečenju ovih teških oboljenja oka od kojih su mnoga uzrok slepila. Neke novije studije potenciraju značaj kalikrein-kinin sistema kao ciljnog mesta dejstva lekova koji bi mogli biti efikasni u lečenju dijabetesne retinopatije.

Pojedini inhibitori kalikreina i blokatori bradikininskih receptora su u različitim fazama ispitivanja kao potencijalna terapija ove bolesti. Ono što predstavlja teškoću u kliničkoj primeni već postojećih inhibitora renin-angiotenzinskog sistema i inhibitora kalikrein-kinin sistema u oftalmologiji, na šta prof. Igić posebno skreće pažnju, jeste nemogućnost adekvatne distribucije tih lekova u ciljna okularna tkiva uobičajenim načinima aplikacije lekova, te postoji velika potreba za razvojem novih načina njihove primene.

Naslovnica časopisa

Najznačajnije rezultate svojih istraživanja iz ove oblasti i onih koje su objavljivali njegovi saradnici i kolege, prof. Igić je sumirao u preglednom članku koji je početkom godine objavljen u vrhunskom naučnom časopisu iz oblasti eksperimentalnih istraživanja u oftalmologiji, Experimental Eye Research. Već naslov rada Four decades of ocular renin-angiotensin and kallikrein-kinin systems (1977-2017) ukazuje na autorovu višedecenijsku posvećenost ovoj temi. U članku je autor dao pregled komponenti oba sistema, renin-angiotenzin (prorenin, renin, angiotenzinski peptide, njihovi receptori) i kalikrein-kinin, a i osvrt na supstance koje imaju farmakološke efekte na ovim sistemima.

Zanimljivosti teksta doprinosi
i pregled istorijata istraživanja koji je uključen u
svako poglavlje, a na aktuelnost rada
ukazuje veliki broj referenci novijeg datuma.

Najveći deo rada posvećen je upravo patofiziološkim procesima u oku u kojima pomenuta dva sistema imaju značajnu ulogu i podacima o terapijskim mogućnostima iz eksperimentalnih i kliničkih istraživanja. Zanimljivosti teksta doprinosi i pregled istorijata istraživanja koji je uključen u svako poglavlje, a na aktuelnost rada ukazuje veliki broj referenci novijeg datuma. Ovaj rad može veoma mnogo da koristi svima koji su zainteresovani za ovu problematiku, farmakolozima, oftalmolozima, doktorandima, lekarima drugih specijalnosti i studentima medicine, a njegov kristalno jasan stil pisanja i preglednost čine ga razumljivim svim ljubiteljima nauke.

O autoru

Stanko Stojiljković

Ostavite komentar