MEĐU IZMEĐU

JEZERO OSTALO BEZ VODE

Shutterstock

Shutterstock

U julu 2021. Tuz je bio gotovo lišen vode, što je dovelo do masovnog uginuća ptica.

U centralnom delu Anadolije nalazi se jezero Tuz, koje je nekada bilo drugo po veličini u Turskoj. NJegov salinitet je 340‰, zbog čega i nosi ime Tuz Gölü (u prevodu sa turskog slano jezero”). Tuz se hrani iz dva toka i podzemnim i površinskim vodama, a iz njega voda ne otiče. Na ušću potoka u jezero nastale su močvare, a tokom većeg dela godine jezero je veoma plitko: do 0,4 metra. Zimi se deo soli rastvara u slatkoj vodi, koja s padavinama ulazi u jezero. Do avgusta kako jezero isparava, na njemu se stvara 30 santimetara debeo sloj soli. To je Turskoj omogućilo da ovde uspostavi tri rudnika, koji proizvode 63% soli koja se troši u zemlji. Međutim, iz godine u godinu, vode u jezeru je sve manje i manje: naučnici kažu – zbog sve češćih i intenzivnijih suša. Sredozemlje je jedno od najtoplijih tačaka klimatskih promena, sa temperaturama koje rastu brže u odnosu na svetske – za 1,5 Celzijusovih stepeni, u poređenju sa globalnim prosekom koji iznosi 1,1 stepen.

Stručnjaci sa Egejskog univerziteta zbog toga su odlučili da prouče promene koje su se dogodile na jezeru proteklih decenija koristeći slike satelita od 1985. do 2016. godine. Do 2000. godine Tuz je bio pun: od 1985. voda je čak i u najtoplijem mesecu, avgustu, zauzimala više od 20 odsto površine. Izuzetak su bile 1992. i 1994. za koje se ispostavilo se da su bile posebno sušne, ali je i tada bilo dovoljno vode da pokrije oko 16% površine. U najvlažnijim godinama, 1988. i 1996, to je iznosilo 93% i 58%.


(Artur Džošua Stivens/NASA)

Stalno prisustvo vode u jugozapadnim i zapadnim delovima jezera privlačilo je plamence (flamingose) koji su se ovde hranili i razmnožavali. Oštre promene su počele da se dešavaju posle 2000. godine i narednih 16 godina voda je zahvatala manje od 20% površine, dok je 2008. i 2016. jezero potpuno presušilo, i od tada ne može da se povrati. Naredna teška suša 2019. godine ponovo je smanjila rezerve vode, a u julu 2021. Tuz je bio gotovo lišen vode, što je dovelo do masovnog uginuća ptica.


Satelitski snimci jezera Tuz iz godine u godinu (Artur Džošua Stivens/NASA)

Naučnici pokušavaju da shvate zašto je jezero posle 2000. godine postalo toliko osetljivo na sušu: pre tog vremena, čak i u sušnim godinama, imalo je bar malu količinu vode. Autori studije ne isključuju mogućnost da se to dešava zbog prekomernog korišćenja resursa podzemnih i površinskih voda kojima se jezero hrani. Neki vodotoci su preusmereni na navodnjavanje; drugi su pregrađeni, a kada ima manje površinskih voda tokom teške suše, ljudi koriste izvore podzemnih voda. Sumirajući rezultate svog rada, naučnici smatraju da je budućnost jezera prilično neizvesna”. Nema razloga nadati se da će količina vode dostići nivoe iz 1988. godine uz klimatske promene i eksploataciju izvora i površinskih voda koja se povećava.

Pogledajte slike (Shutterstock):

(Izvor Nacionalna geografija)

O autoru

Stanko

Ostavite komentar