SKLAPANJE PAMĆENJA

KO JE VITRUVIJEV ČOVEK

Shutterstock

Shutterstock

Ko je bio Vitruvije, i zašto je Leonardo da Vinči nazvao svoj čuveni crtež?

Vitruvijev čovek je nastao oko 1490. godine i jedan je od najpoznatijih crteža Leonarda da Vinčija, ali i čitave renesanse. Umetnik ga je nacrtao na osnovu svojih studija o ljudskoj proporciji, simetriji i ravnoteži, premošćujući tako jaz između umetnosti i matematike. Tako, ukratko, čuveni crtež definišemo danas, ali ko je Vitruvije i zbog čega je to njegov čovek? Zašto je on nastao?

Da Vinči je istraživao vezu između čoveka i prirode kroz savršeni brak matematike i umetnosti. Njegov cilj bio je da matematički pokaže da su čovek i priroda jedno, a ta njegova ideja materijalizovana je Vitruvijevim čovekom.

Smešten u istorijski kontekst, u vreme kada traje period renesanse i drugi manji ali značajni, filozofski i naučni pokreti, razlozi za nastanak Vitruvijevog čoveka su slojeviti, a potrudićemo se da vam damo odgovore na ova pitanja. Da Vinči je istraživao vezu između čoveka i prirode kroz savršeni brak matematike i umetnosti. Njegov cilj je bio da matematički pokaže da su čovek i priroda jedno, a ta njegova ideja materijalizovana je Vitruvijevim čovekom.

Da Vinči je Vitruvijevim čovekom pokušao da predstavi i makrokosmos, tj. univerzum kroz mikrokosmos, tj. ljudsko biće – i obratno. U Vitruvijevog čoveka utkane su i ideje humanizma, filozofskog i intelektualnog pokreta koji je bio rasprostranjen u doba renesanse i uticao je na mnoge umetnike, uključujući da Vinčija. Renesansni humanizam istraživao je i oživljavao klasične ideale kroz grčku i rimsku književnost, a i umetnost, posebno skulpturu.

Rimski arhitekta Marko Vitruvije Polio (Marcus Vitruvius Pollio), živeo je u 1. veku pre nove ere. Autor je čuvenog traktata „Deset knjiga o arhitekturi” (De architectura, libri decem). U trećoj knjizi u prvom poglavlju nalazi se naslov „O simetriji: u hramovima i u ljudskom telu”, u okviru kog Vitruvije takođe raspravlja o ljudskim proporcijama.

Bio je to novi, revolucionarni misaoni pokret koji je uzdizao tradicionalne načine posmatranja pojedinca zasnovano na hrišćanskoj religiji. Ovaj pokret doveo je u pitanje čovekovo mesto u univerzumu što je da Vinčiju dalo ideju da ga u njega smesti.


(Shutterstock)

Ko je bio Vitruvije?

Naziv Vitruvijev čovek potiče od italijanskog L’Uomo Vitruviano, delo poznato i kao Le proporzioni del corpo umano secondo Vitruvio, što znači „Proporcije ljudskog tela prema Vitruviju”. Rimski arhitekta Marko Vitruvije Polio (Marcus Vitruvius Pollio), živeo je u 1. veku pre nove ere. Autor je čuvenog traktata „Deset knjiga o arhitekturi” (De architectura, libri decem). U trećoj knjizi u prvom poglavlju nalazi se naslov „O simetriji: u hramovima i u ljudskom telu”, u okviru kog Vitruvije takođe raspravlja o ljudskim proporcijama. Upravo ta kniga poslužila je Leonardu da Vinčiju da stvori svoj, danas čuveni crtež.

Tehnika

Vrednost ovog crteža ne leži samo u njegovom filozovskom značenju i uporištu, nego i u umetnikovoj veštini. Leonardo da Vinči je, takođe, koristio stilske elemente poput senčenja različitih delova tela da bi ukazao na veću dubinu i trodimenzionalnost. (Setite se da je crtež napravljen tušem, i da još jednom prikazuje nivo da Vinčijevih umetničkih veština da predstavi veliki broj detalja).

Njegovu veštinu vidimo u prikazu prirodnog stiskanja šaka, odmah ispod pazuha, kod stopala, tačnije ispod njegovog unutrašnjeg desnog (našeg levog) stopala, u predelu vrata i u licu. Vidimo delikatno senčenje ispod očiju i oko naboranih područja. Radeći sa jednostavnim mastilom na papiru, da Vinči uspeva da stvori trodimenzionalnost. On je stvorio superiornu figuru unutar granica kruga i kvadrata, koja daje osećaj kretanja.

Gde se danas nalazi Vitruvijev čovek?

Vitruvijev čovek se nalazi u muzeju Gallerie dell’Accademia u Veneciji, Italija, čuva se na tamnom mestu u posebno prilagođenim temperaturnim uslovima i tek ponekad se izlaže.

(Izvor Nacionalna geografija)

O autoru

Stanko

Ostavite komentar