PANDORINA KUTIJA

KOSMOS RAZARA KOSTI

Shutterstock

Shutterstock

Godinu dana od povratka na Zemlju astronauti su u proseku imali 2,1 posto smanjenu mineralnu gustinu golenice, jedne od kostiju potkolenice, i za 1,3 posto manju čvrstoću kostiju.

Nova studija o gubitku koštane mase kod 17 astronauta koji su boravili na Međunarodnoj svemirskooj stanici pruža potpunije razumevanje učinaka kosmičkih putovanja na ljudsko telo i korake koji ih mogu ublažiti, što je ključno znanje za potencijalne ambiciozne misije. Istraživanje je prikupilo nove podatke o gubitku koštane mase astronauta koje je uzrokovano mikrogravitacijom i iznose do kojih se mineralna gustina kostiju može obnoviti na Zemlji.

Istraživanje je obuhvatilo 14 astronauta i tri astronautkinje prosečne starosti od 47 godina, čije su misije trajale četiri do sedam meseci u svemiru, prosečno oko pet i po meseci. Godinu dana od povratka na Zemlju astronauti su u proseku imali 2,1 posto smanjenu mineralnu gustinu golenice, jedne od kostiju potkolenice, i za 1,3 posto manju čvrstoću kostiju. Devetoro nije obnovilo mineralnu gustinu kostiju nakon leta u svemir, doživeli su trajni gubitak.

„Znamo da astronauti gube koštanu masu na dugotrajnom svemirskom letu. Novo u ovoj studiji je to da smo ih pratili godinu dana nakon svemirskog putovanja da bismo videli hoće li se i koliko kost oporaviti”, rekao je profesor Li Gejbel sa Univerziteta u Kalgaryju i glavni autor istraživanja koje je objavljeno nedavno u časopisu Scientific Reports. Astronauti su doživeli značajan gubitak koštane mase tokom šestomesečnih svemirskih letova – gubitak koji bismo očekivali kod starijih osoba za dva desetleća na Zemlji, a povratili su otprilike polovinu tog gubitka godinu dana od povratka na Zemlju.

„Mikrogravitacija utiče na mnoge telesne sisteme, uključujući mišiće i kosti. I kardiovaskularni sistem doživljava mnoge promene. Bez gravitacije koja vuče krv prema stopalima, astronauti doživljavaju promenu tekućine koja uzrokuje nakupljanje više krvi u gornjem delu tela. To može uticati na kardiovaskularni sistem i vid. Zračenje je isto tako veliki zdravstveni problem za astronaute jer što dalje putuju od Zemlje, to je veća izloženost zračenju i povećan rizik od raka.

Svemirske agencije moraće poboljšati režime vežbanja i ishranu da spreče gubitak koštane mase, upozorio je dotični naučnik i dodao: „Za vreme svemirskog leta koštane strukture se stanjuju i na kraju se neke od koštanih šipki odvajaju jedna od druge. Jednom kada se astronaut vrati na Zemlju, preostale koštane veze mogu zadebljati i ojačati, ali one koje su se odvojile u svemiru ne mogu se ponovno obnoviti tako da se celokupna struktura kostiju astronauta trajno menja.”

Astronauti koji su bili predmet proučavanja odlazili su na svemirsku stanicu u proteklih sedam godina. U studiji nije navedena nacionalnost, ali poznato je da su bili iz američke svemirske agencije NASA, Kanadske svemirske agencije, Evropske svemirske agencije i Japanske agencije za istraživanje svemira. Putovanje u svemir postavlja razne izazove za ljudsko telo, što je ključna briga svemirskih agencija dok planiraju nova istraživanja. NASA, primerice, namerava da pošalje astronaute ponovo na Mesec, a misija se planira za 2025. godinu. To bi mogla biti uvertira u buduće astronautske misije na Mars ili dugoročno prisustvo na površini Meseca.

„Mikrogravitacija utiče na mnoge telesne sisteme, uključujući mišiće i kosti”, objasnio je Gejbel.I kardiovaskularni sistem doživljava mnoge promene. Bez gravitacije koja vuče krv prema stopalima, astronauti doživljavaju promenu tekućine koja uzrokuje nakupljanje više krvi u gornjem delu tela. To može uticati na kardiovaskularni sistem i vid. Zračenje je isto tako veliki zdravstveni problem za astronaute jer što dalje putuju od Zemlje, to je veća izloženost zračenju i povećan rizik od raka.

Studija je pokazala da su duže svemirske misije rezultirale većim gubitkom koštane mase i manjom verovatnošćom oporavka kostiju nakon toga. Vežbe u toku leta, poput treninga otpora na svemirskoj stanici, pokazale su se važnim za sprečavanje gubitka mišića i koštane mase. Verovatnije je da će se posle misije pre oporaviti astronauti koji su izvodili više mrtvih dizanja u svemiru nego na Zemlji. Ima mnogo toga što još ne znamo o uticaju mikrogravitacije na ljudsko zdravlje, posebno kad se radi o svemirskim misijama dužim od šest meseci”, zaključio je Li Gejbel.

(Indeks)

O autoru

Stanko

Ostavite komentar