PANDORINA KUTIJA

NOVI UDAR IZ KOSMOSA?

University Queensland

University Queensland

Drveće pokazalo da našu planetu svakih hiljadu godina pogađa tajanstvena kosmička oluja. Kada ćr ponovo zadesiti Zemlju?

Istraživanje je pokazalo da u godovima drveta može biti zapisana istorija bombardiranja Zemlje kosmičkim zracima. Tačnije, kada se ti zraci sudare sa njenom atmosferom, mogu izazvati sve atome azota koje pogode da proizvedu jedan oblik ugljenika, koji kasnije upijaju biljke. Povezivanje najviših iznosa tog izotopa s godovima drveća može pružiti pouzdanu evidenciju radijacionih oluja hiljama godina unatrag.

Ovaj zapis pokazuje da se takva najsnažnija bombardovanja, poznata kao Mijake događaji (po japanskom botaničaru Kiši Mijakeu koji ih je otkrio), zbivaju otprilike svakih hiljadu godina. Istraživači još ne znaju šta ih uzrokuje, a najnovija studija pokazuje da vodeće objašnjenje u vezi sa solarnim bakljama, možda, ne drži vodu. A bez jednostavne i pouzdane mogućnosti predviđanja ovih potencijalno razornih događaja, to predstavlja ozbiljnu pretnju.

Radioaktivni ugljenik

„Moramo da znamo više jer da se takvo nešto dogodi danas, bio bi uništen veliki deo tehnologije, uključujući satelite, internetske kablove, dalekovode i transformatore. Posledice za globalnu infrastrukturu bile bi nezamislive”, izjavio je astrofizičar Bendžamin Poup sa Univerziteta Kvinslend u Australiji. Povest kosmičkih oluja može se dešifrovati ako se prati radioaktivni izotop ugljenika (ugljenik-14), koji se često naziva radiougljenikom. U poređenju s drugim prirodnim izotopima ugljenika na Zemlji, radioaktivni ugljenik je relativno redak. Nastaje samo u gornjoj atmosferi, kada se kosmičko zraci sudare sa atomima azota, pokrećući nuklearnu reakciju koja stvara radioaktivni ugljenik.

Budući da se kosmički zraci neprestano sudaraju s našom atmosferom, postoji stalna, ali vrlo mala zaliha materijala koji pada na površinu. Jedan deo ostaje zarobljen u godovima. Imajući u vidu da stabla svake godine stvaraju novi prsten, mogu pratiti količine radioaktivnog ugljenika u prošlosti.

Veliki porast radioaktivnog ugljenika, pronađen u godovima drveća širom sveta, znači da je u nekom trenutku došlo do porasta kosmičkog zračenja. Postoji nekoliko mehanizama koji mogu uzrokovati takav događaj, a jedan su Sunčeve baklje, piše Science Alert. Budući da tumačenje podataka iz godova zahteva sveobuhvatno razumevanje globalnog ciklusa ugljenika, matematičar Đinguan Džang sa Univerziteta Kvinslend i kolege započeli su, na temelju svih radiokarbonskih podataka iz prstenova drveća do kojih su mogli doći, rekonstrukciju.

„Kada se kosmičko zračenje sudari sa atmosferom, ono proizvodi radioaktivni ugljenik-14 koji se filtrira kroz vazduh, okeane, biljke i životinje i stvara godišnji zapis radijacije u godovima. Modelirali smo globalni ciklus ugljenika i rekonstruisali proces u razdoblju od 10.000 godina da bismo stekli uvid u razmere i prirodu Mijake događaja”, objasnio je ang. Modeli su pokazali izuzetno detaljnu sliku brojnih kosmičkih zračenja, pri čemu vreme i profil događaja nisu bili u skladu sa aktivnosti solarnih baklji. Najviše količine radioaktivnog ugljenika nisu bile u korelaciji sa aktivnošću Sunčevih pega koje su povezane sa stvaranjem baklji.

Takođe su zabeležili nedosljednost u profilima radioaktivnog ugljenika između pojedinih područja u toku istog događaja. Tokom jedne jake kosmičke oluje, evidentirane 774. godine nove ere, neka stabla su imala snažno, iznenadno povećanje radioaktivnog ugljenika godinu dana, dok je u drugim oblastima izmeren sporiji skok u toku dve do tri godine.Umesto jedne eksplozije ili baklje, ovde se verovatno radi o nekoj vrsti astrofizičke oluje”, smatra ang.

Stručnjaci zabrinuti

Naučnici za sada ne znaju šta tačno uzrokuje ova razorna zračenja, a postoji niz kandidata. Jedan je supernova, izrazito snažna eksplozija zvezde, čije zračenje može eksplodirati svemirom. Primerice, 774. godine se verovatno dogodila supernova. No, istraživači su zabeležili supernove bez naglog porasta iznosa radiougljenika i porast bez supernove.

Postoji mogućnost da Mijake događaje izazivaju solarne superbaklje. No, ona koja je bila dovoljno snažna da podstakne porast količine radioaktivnog ugljenika 774. godine verovatno nije došla sa našeg Sunca. S druge strane, možda nisu do sada zabeležene sve solarne aktivnosti. Kako god, za sada nema jednostavnog objašnjenja za ove razorne kosmičke oluje.

Naučnike, inače, ovo podosta zabrinjava. Naš svet se dramatično promenio od 774. godine, pa bi sada ovaj događaj mogao uzrokovati, kako kažu, internetsku apokalipsu” jer bi došlo do oštećenja infrastrukture, pretnje zdravlju stanovnika, čak i do oštećenja ozonskog omotača.Na temelju dostupnih podataka, postoji otprilike jedan posto verovatnoće da nas ovako nešto zadesi u sledećih deset godina. No, za sada to ne možemo predvideti, niti znamo kakvu štetu može prouzrokovati”, zaključio je Bendžamin Poup.

(Indeks)

O autoru

Stanko

Ostavite komentar