EKOSOFIJA

RETKA SRPSKA LEPOTICA

Gospina papučica

Srbija ima 31 specijalni rezervat prirode u kojima su pod zaštitom države brojne ugrožene biljne i životinjske vrste. U jednom od tih rezervata – na nepristupačnim liticama Suve planine, otkrivena je retka vrsta orhideje, najlepša u Evropi, boginja lepote – gospina papučica.

Specijalni rezervat je jedinstveno područje sa gotovo neizmenjenom prirodom bez naselja, ili retkim naseljima u kojima čovek živi usklađeno sa prirodom. Iz Zavoda za zaštitu prirode Srbije za „Sputnjik” su potvrdili da je u rezervatu Suva planina nedavno otkrivena retka vrsta orhideje. „Reč je o gospinoj papučici (Cypripedium calceolus L.) od izuzetnog nacionalnog i međunarodnog značaja, koja predstavlja jednu od temeljnih vrednosti ovog zaštićenog područja”, ističu u Zavodu za zaštitu prirode.

Gospina papučica

U Srbiji je ta orhideja jedino zabeležena na teško pristupačnim liticama Suve planine u okviru jedne populacije koju čini svega pedesetak jedinki. Primetna je samo u vreme cvetanja od maja do jula. Gospina papučica je jedna od najređih orhideja u Evropi, a mnogi je smatraju i najlepšom, ističu u Zavoda.


Gospina papučica

„Zbog svog egzotičnog izgleda, širom Evrope vrsta je sakupljana za potrebe hortikulture jer daje kvalitetne i lepe hibride sa drugim vrstama iz istog roda, kao i za privatne zbirke, što je drastično smanjilo brojnost populacije i dovelo vrstu do izumiranja. Upravo zbog toga je vrsta u svim zemljama svog areala zaštićena i preduzimaju se različite mere i cilju obnavljanja njenih populacija, rekli su za „Sputnjik”.

Stanište srpske ruže?

U zapisima koji datiraju iz 19. veka navodi se da je Suva planini, koja je smeštena u istočnoj Srbiji, na teritoriji opštine Niška Banja, Gadžin Han i Bela Palanka stanište i srpske ruže (Rosa serbica). U Zavodu su za „Sputnjik”, međutim, rekli da postoje pisana svedočanstva o tome, ali da istraživači na terenu u skorije vreme nisu uspeli da pronađu nijedan primerak te vrste.


Specijalni rezervat Suva planina

Žuti lokvanj kod Kruševca

Iz Zavoda za zaštitu prirode podsećaju i na nedavnu odluku Vlade Srbije da za specijalni rezervat prirode od regionalnog i velikog značaja uvrste „Osredak, smešten u centralnom delu Srbije, nedaleko od Kruševca na obalama Zapadne Morave u kom su zaštićene 44 biljne vrste. Među tim biljem je i strogo zaštićeni žuti lokvanj – srcastih listova i, kao što mu ime kaže, žutog cveta, čije se cvetanje očekuje ovog meseca. Zbog atraktivnog cveta koji cveta od aprila do septembra neretko se protivzakonito bere i prodaje na pijacama.


Žuti lokvanj

470 zaštićenih područja

Specijalni rezervati prirode samo su jedna od šest kategorija zaštićenih područja kojih trenutno ima 470 u Srbiji. Osim atrkativnog biljnog sveta u specijalnim rezervatima nalaze se i staništa retkih životinjskih vrsta, pa su tako klisura reke Trešnjice u opštini Ljubovija, Uvac i Klisura reke Mileševske, jedno od poslednjih staništa beloglavog supa. To je naša najveća ptica sa rasponom krila oko 2,80 metara i prosečnom težinom od 7,5-8,5 kilograma, a može dostići i 11 kilograma.


Beloglavi sup (CC0 Pixabay)

U okviru 470 zaštićenih područja nalazi se: pet nacionalnih parkova, 18 parkova prirode, 21 predeo izuzetnih odlika, 70 rezervata prirode od kojih je u statusu specijalnog rezervata prirode 31 područje, šest zaštićenih staništa, 314 spomenika prirode, 36 područja od kulturnog i istorijskog značaja, a status zaštićenog prirodnog dobra ima  i 1.783 strogo zaštićenih divljih vrsta i 860 zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva. Iz Zavoda ističu da su od neprocenjive važnosti prirodne vrednosti i bogatstva Srbije i jedinstvene lepote koje moramo očuvati.

(Izvor Sputnjik)

(Ilustracije Zavoda za zaštitu prirode Srbije)

O autoru

Stanko

Ostavite komentar