MEĐU IZMEĐU

VEĆA OD SVOJE GALAKSIJE

315 pregleda
Getty Images

Astronomi otkrili najveću crnu rupu u poznatom svemiru, čak 50 puta krupniju od matične galaksije.

Mreža od 36 povezanih radijskih antena koje čine superteleskop napravila je veliko otkriće u našem kosmičkom susedstvu.Astronomi sa Univerziteta Zapadni Sidnej uočili su jednu od najvećih crnih rupa na u poznatom svemiru. Prostirući se više od milion svetlosnih godina s jednog kraja na drugi, mlaz se udaljava od te ogromne crne rupe sa ogromnom energijom i gotovo brzinom svetlosti.

Udaljena samo 93 miliona svetlosnih godina, galaksija NGC2663 nalazi se u našem susedstvu, kosmički gledano naravno. Drugačije rečeno, da je naša galaksija kuća, NGC2663 bi bilaotprilike u predgrađu grada u kojem živimo.Gledajući svetlost njenih zvezda običnim teleskopom, vidimo poznati oblik tipične eliptične galaksije, sa otprilike deset puta više zvezda od našeg Mlečnog puta. To je, inače, uobičajen pogled u svemir, sve dok naučnici nisu upriličili posmatranje NGC2663sa CSIRO-ovim ASKAP-om (Australian Square Kilometre Array Pathfinder) u Zapadnoj Australiji, mrežom od 36 povezanih radio-antena koje čine jedan super teleskop.

Radio-talasi ASKAP-a uhvatili su mlaz materije koji je iz galaksije izbacila središnja crna rupa. Ova moćna struja materijala je oko 50 puta veća od same dotične galaksije koja bi, kad bismo je golim okom mogli videti na noćnom nebu, bila veća od Meseca.Iako su astronomi i ranije pronalazili takve mlazeve, ogromna veličina ovog novootkrivenog (više od milion svetlosnih godina u prečniku) i relativna blizina NGC2663 čine te mlazeve jednima od najvećih poznatih na nebu.

Šta su astronomi, zapravo, videli kada je ASKAP izbliza zavirio u taj izvangalaktički mlaz?Naše proučavanje evolucione karte svemira (EMU) vidi dokaze da se materija između galaksija gura natrag na strane mlaza. Ovaj proces je analogan učinku koji se opaža u mlaznim motorima. Dok ispusni gas eksplodira kroz atmosferu, gura ga okolni pritisak sa strane. To uzrokuje širenje i skupljanje mlaza, pulsirajući dok putuje”, objašnjavaju za The Conversation autori studije prihvaćene za objavljivanje u časopisuMonthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Ti pulsevi ili pravilne svetle tačke u mlazu poznati su kao šok dijamanti” zbog svojeg oblika. Kako se tok mlaza sabija, on svetli jače, pišu autori studije, predvođeni Veliborom Velovićem sa Univerziteta Zapadni Sidnej.Takvi šok dijamanti”viđeni su i u manjim kosmičkim mlaznicama veličine galaksije. „Videli smo kako mlazrvi udaraju u guste oblake gasa, osvjetljavajući ih dok su se probijali. Ali suženje mlazeva sa strane je suptilniji učinak, što ga čini težim za posmatranje. Međutim, do NGC2663 nismo opazili ovaj učinak u tako ogromnim razmerama”, poručuju autori studije.Ti mlazevi utiču na to kako se gas formira u galaksije i kako se svemir razvija.Uzbudljivo je videti takvu neposrednu ilustraciju ove interakcije.”

(Zimo)

O autoru

administrator

Ostavite komentar