Naučnici su izradili prve nuklearne satove, uređaje koji bi mogli pridoneti razumevanju temeljnih zakona fizike. Dva nezavisna prototipa vreme mere praćenjem promena u samom atomskom jezgru: među protonima i neutronima, piše Euronews. Atomski satovi za precizno merenje vremena koriste se od 1949, čiji se rad temeljio na praćenju elektrona koji prelaze između energetskih nivoa u atomima. Novo otkriće pokazuje da se kao referentna tačka može koristiti i samo atomsko jezgro. Rezultate istraživanja objavili su timovi s kineskog Univerziteta Tsinghua i srodnih ustanoca i s bečkog Tehničkog unierziteta (TU Wien) u dva odvojena naučna članka u časopisu Nature.
Nuklearni satovi nisu obični časovnici što pokazuju vreme, već izuzetno precizni uređaji koji ga mere pomoću promena u atomskom jezgru. Za razliku od klasičnih, koji malo kasne ili žure, oni bi u budućnosti mogli meriti vreme s još većom tačnošću od današnjih atomskih satova. To je važno i za svakodnevni život jer takvo merenje omogućuje rad sateliteske navigacije (GPS), mobilnih mreža i interneta. Temelje se na torijumu-229, retkom atomu čije jezgro menja energetska stanja pod uticajem ultraljubičastog laserskog svetla. To je jedino poznato atomsko jezgro s takvim svojstvom. Naučnici su za tu svrhu napravili laser koji emituje ultraljubičasto svetlo talasne dužine 148,4 nanometra. Zrak su usmerili su na malene kristale kalcijumovog fluorida koji sadrže torijum-229.
Ključno dostignuće istraživanja jeste potvrda da zamiso nuklearnog sata funkcioniše. Laser je u toku testiranja ostao usklađen s jezgrom torijuma-229 i održavao stabilan ritam, čime je postignuta preciznost od otprilike 10⁻¹⁵. U objavljenim člancima navodi se da bi takvi satovi mogli imati važnu ulogu i u osnovnoj fizici, iako konkretni načini primene još nisu detaljno razrađeni.
(Ilustracija EPA)
(Indeks)
