Tiplotni talasi koji izazivaju nagle i razorne suše šire se svetom sve brže, naglašavajući kako se ekstremni uslovipodstaknuti klimatskim promenama mogu opasno nadovezivati jedni na druge, pokazalo je novo istraživanje. Studija južnokorejskih i australijskih naučnika otkrila je da se dvostruki udar vrućine i suše pojačava kako se planeta zagreva, a posebno zabrinjava sve brži rast najrazornijih suša koje pokreće prethodni toplotni val, piše Euronews. Osamdesetih prošlog stoleća takvi su ekstremi svake godine zahva tali tek oko 2,5 posto kopnene površine Zemlje. Do 2023, posljednje koju su istraživači proučavali, postotak je narastao na 16,7 posto, dok desetogodišnji prosek iznosi 7,9 posto.
Autori studije navode kako je prosek verovatno dodatno porastao zbog rekordne globalne toplote zabeležene 2024. i gotovo jednako tople 2025. U studiji objavljenoj u časopisu Science Advances naučnici su naveli da je ubrzana stopaviše zabrinjavaod samih brojki. Događaji u kojima suša nastupa prva, praćena velikom vrućinom, i dalje su češći i u porastu. Istraživači su se usredsredili na slučajeve u kojima toplota udara prva jer su tada suše intenzivnije, objašnjava koautor studije Sang-Vuk Jeh, klimatolog sa Univerziteta Hanjang u Južnoj Koreji.
Takvi uslovi ovode do takozvanih munjevitih suša, koje su razornije od običnih jer nastupaju iznenada, ne dajući ljudima vremena za pripremu, kaže glavni autor Jong-Jun Kim, klimatolog sa istog univerziteta. Munjevite suše, koje nastaju kada topliji vazduh isisava više vode iz tla sve su češće u svetu, što su pokazale i ranije studije.
Studija naglašava ključnu činjenicu klimatskih promenama: najrazornije posledice često su rezultat složenih ekstrema. Kada se istovremeno jave toplotni talasi, suša i opasnost od požara – kao što je bio slučaj u Rusiji 2010. ili požarima u Australiji 2019. i 2020. – učinci se mogu naglo pogoršati”, kaže Endrju Viver, klimatolog sa Univerziteta Viktorija u Britanskoj Kolumbiji, koji nije učestvovao u istraživanju. „Ova studija pokazuje da otopljenje ne samo da povećava verovatnoću toplotnih talasa, već menja i način na koji toplota i suša međusobnodeluju, čime se pojačavaju rizici s kojima se suočavamo.”
Studija je utvrdila najveći porast suša koje započinju toplotnim valom u Južnoj Americi, zapadnoj Kanadi, Aljasci i na zapadu SAD i u delovima srednje i istočne Afrike. Kim i Jeh kažu da su primetili prekretnicu oko 2000. godine, kada se sve ubrzalo kada je vrućina prethodi suši.
(Ilustracija EPA)
(Indeks)
