Duboko u Tihom okeanu, u zoni preloma Klerion-Kliperton, nalaze se najveće svetske zalihe polimetalnih grumena. Područje je predmet intenzivnog istraživanja nekoliko država zbog rudnog bogatstva, a istovremeno je jedinstveno stanište živih organizama. Nedavna studija bioraznolikosti otkrila je veliki broj virusa, od kojih 99 posto nikada nije zabeleženo. Istraživači Bouen Hou sa Čongćing univerziteta i Lilan Džang iz kineskog Drugog instituza za okeanografiju, kako su naveli, želeli su da uspostave „ključnu polaznu tačku sistema mikroba pre početka rudarrenja zbog budućih procena uticaja na okolinu”. Svoje su rezultate objavili u časopisu Nature Communications, prenosi Science Alert.
Polimetalni grumeni su u središtu interesa za dubokomorsko rudarstvo jer su bogati metalima koji se koriste u proizvodnji elektronike. Međunarodna uprava za morsko dno (ISA) dodelila je 31 ugovor za istraživanje minerala u dubokom moru. Sedamnaest se odnosi se na pomenutu oblast, a pet drži Kina, što objašnjava zašto je studiju finansiralo više kineskih naučnih agencija. Istovremeno, grumeni čine temelj mnogih dubokomorskih eksistema. Dok je veći deo okeanskog dna prekriven debelim slojem finog mulja, ove čvrste naslage predstavljaju tlo na kojem se razvija život. Nastaju postupno, taloženjem mangana i drugih metala poput kobalta, nikla, litija i cinka iz morske vode oko središnjeg jezgra, koje može biti mikroskopski komadić školjke ili stene. Jedni narastu oko 250 milimetara u milion godina, a drugi do pet u istom razdoblju. Nova studija upućuje na to da bi virusi mogli imati važnu ulogu u biogeohemijskim procesima u sedimentima gde se nalaze polimetalni grumeni. Od 11.742 različita virusa koje su kineski naučnici otkrili, gotovo svi su potpuno novi za nauku i pokazuju vrlo malo sličnosti s srodnicima iz drugih dubokomorskih staništa.
Uzorci sedimenata za proučavanje prikupljeni su 2023. i 2024. godine. Istraživači su izdvojili DNK i RNK za sekvenciranje, a zatim su podatke uporedili sa uzorcima iz drugih delova dubokog okeana da ustanove ulogu gena pronađenih virusa. Iako se naučnici i dalje spore jesu li uopšte živi, njihov uticaj na život na Zemlji nije upitan. Svakom virusu potreban je domaćin, a mnogi pronađeni u navedenom području specijalizovani su za infekciju prokariotskih organizama – bakterija i arheja. Ti jednostavni jednoćelijski mikrobi, inače, učestvuju u kruženju ugljenika, azota, fosfora, sumpora, čak i metala. Virusi koje nose mogli bi znatno uplivisati na procese koji oblikuju ekosistem. Poznato je da virusi mogu menjati genetsko ustrojstvo svojih domaćina, čime su preusmerili evolucioni put mnogih vrsta.
„Virusi zaražavaju ključne funkcionalne mikrobe i kodiraju pomoćne metaboličke gene. Time mogu podešavati metabolizam i preživljavanje domaćina, što potencijalno utiče na biogeohemijske procese u sedimentima polja polimetalnih grumena”, pišu autori. Čini se da su novootkriveni dubokomorski virusi ostavili trag na svojim domaćinima. Moguće je da im obezbeđuju genetski materijal za suočavanje sa stresom koji uzrokuju metali. Ostaje nejasno kako će rudarsstvo, ako započne, delovati na ovaj složeni sistem. „Izazvaće fizičke poremećaje, podizanje i ponovno taloženje površinskih sedimenata. Dugotrajni eksperimenti pokazali su da učinci takvih promena mogu trajati decenijama. U takvom scenariju populacije virusa mogli bi biti potencijalni izvor za delimičnu obnovu površinskih virusnih zajednica nakon poremećaja”, navode autori. Ipak, upozoravaju da je potrebno još mnogo istraživanja da se utvrdilo kako i koliko bi rudarenje delovalo na ove viruse, njihove domaćine i ekološke uloge koje obavljaju.
(Ilustracija Wikimedia Commons)
(Indeks)
