SKLAPANJE PAMĆENJA

KELTI POKRAJ VRBASA

544 pregleda
Ostaci utvrđenja

Keltsko utvrđeno naselje Čarnok nalazi se sa desne strane puta Vrbas-Bačko dobro polje, udaljeno od mesta Čarnok 2,5 kilometra.

Utvrđeno naselje Čarnok izgradilo je keltsko pleme Skordiska u drugom veku pre nove ere. Utvrđenje je služilo kao trgovački i zanatski centar. Najzanimljiviji nalazi jesu ostaci korpi sa žitaricama od pletera oblepljeni blatom koji su služili za skladištenje žitarica.Keltsko utvrđeno naselje Čarnok nalazi se sa desne strane puta Vrbas-Bačko dobro polje, udaljeno od mesta Čarnok 2,5 kilometra.

Na osnovu arheološkog materijala, naročito keramičkih posuda, potvrđeno je da je naselje izgradilo u drugom veku p.n.e. skordiska-keltsko pleme.

Podignuto je između dve plovne panonske reke, Dunava i Tise. Tokom praistorijskog perioda ove dve vodene saobraćajnice imale su značajnu ulogu u trgovini dobrima sa drugim oblastima. To je jedan od razloga zašto je baš na ovom mestu podignuto utvrđenje.Na osnovu arheološkog materijala, naročito keramičkih posuda, potvrđeno je da je naselje izgradilo u drugom veku p.n.e. skordiska-keltsko pleme.Najzanimljiviji nalazi jesu ostaci korpi, sa ugljenisanim žitaricama, od pletera oblepljeni blatom koji su služili za skladištenje žitarica. Žitarice su u tom periodu imale vrednost i bile su svojevrsna valuta kojom se trgovalo.

Keltski oppidum je elipsoidnog oblika, dimenzija 130 x 190 metara, sa masivnim zemljanim bedemom širine oko 12 metara i visinom do tri metra. Pripada tipu utvrđenja koja su Kelti podizali u Podunavlju u drugom. veku p.n.e. i koja su u početku korišćena kao trgovački i zanatski centri. U prvom veku p.n.e. u vreme kada opada keltska moć, a Rimljani dolaze, utvrđenja su imala isključivo odbrambenu funkciju.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ostaci korpe sa ugljenisanim žitaricama

U unutrašnjosti utvrđenja konstatovani su, u prostoru uz bedeme, stambeni objekti sa silosima za hranu i zanatske radionice. U središnjem delu bio je trg na kojem se odvijala razmena materijalnih dobara.Arheološka istraživanja sprovedena su od 1984. do 2008. godine, sa prekidima. Utvrđeno je postojanje dva tipa naselja. Prvo je starije i otvorenog tipa, a drugo je mlađe sa zemljanim nasipom i spoljnim rovom koje je izgrađeno kasnije.Na Čarnoku postoje tri naseobinske faze u utvrđenju. Prva faza se vezuje za osnivanje otvorenog naselja sa poluukopanim i nadzemnim objektima iz 2. veka p.n.e.

Nakon što je celo naselje izgorelo u požaru, nastupila je treća faza kada je ono delimično obnovljeno, a i bedem. U ovoj fazi nastaje novo naselje sa manjim brojem kuća i drugim objektima. Podižu se objekti koji su služili za čuvanje i objekti za sušenje žitarica.

U drugoj fazi se podiže zemljani bedem ili nasip oko naselja. Tako se formira i razvija naselje sa nadzemnim objektima koji su korišćeni za skladištenje poljoprivrednih proizvoda poput žitarica. U nekim kućama pronađeni su pomoćni objekti, a na podu tih ostava ostaci pletenih korpi. U njima su bile ugljenisane žitarice-proso, ječam i pšenica. U jednoj drugoj kući pronađen je veliki silos (2,15 x 1,3 metra) u obliku pravougaone jame, sa krovom, verovatno na dve vode.

Rekonstrukcija kuće iz prve faze (Jovanović 2012, sl. 7)

Nakon što je celo naselje izgorelo u požaru, nastupila je treća faza kada je ono delimično obnovljeno, a i bedem. U ovoj fazi nastaje novo naselje sa manjim brojem kuća i drugim objektima.Podižu se objekti koji su služili za čuvanje i objekti za sušenje žitarica. Reč je o minijaturnim pećima sa ložištem i roštiljem.

Minijaturne peći

Minijaturne peći bile su specifične jer su imale malo drugačiju ulogu, a to je da samo zagreju žitarice do 60-70 Celzijusovih stepeni. Na taj način bi se lakše skinuo omotač ili ljuska ječma i prosa.U ovom periodu bila je razvijena trgovina sa susednim oblastima. To dodatno potvrđuju dve srebrne fibule pronađene na Čarnoku.

Poslednja faza obuhvata period od 1. veka p.n.e. i traje sve do dolaska Rimljana u Podunavlju. (Više: Jovanović, M. 2012. Stratigrafija keltskog naselja Čarnok u Bačkoj, Vrbas, Vojvodina, Srbija. Rad Vojvođanskih muzeja 54).

(Ilutracvije RZZSK)

(Sve o arheologiji)

O autoru

administrator

Ostavite komentar