Porast mora nije jedina pretnja obalama: u mnogim delovima sveta tlo pod nogama doslovno tone. Novo istraživanje pokazuje da je više od 70 posto obalnog područja SAD pogođeno sleganjem tla, što milione ljudi i ključnu infrastrukturu izlaže povećanom riziku od poplava, prenosi Science Alert. Sleganje tla ili supsidencija može nastati zbog prirodnih procesa i ljudskog delovanja, a posebno je opasno uz more gde svaki milimetar spuštanja kopna pojačava uticaj porasta mora. Istraživači sa Unierziteta Tafts i iz Instituta Virdžinija teknolodži analizirali su više od 190 miliona podataka o vertikalnom pomeranju tla od 2007. do 2020. godine. Merenja su većinom urađena pomoću satelita koji su radarskim signalima procenjivali promene u visini kopna i pokazala su da je sleganje obale raširena pojava.
„Čak 71,5 posto obalnog područja tone brže od jednog milimetra godišnje, a najviše stope zabeležene su u Meksičkom zalivu”, navode istraživači u naučnom radu. „Nalazi predstavljaju temelj za otpornije planiranje obale i prilagođavanje infrastrukture.” Istraživanje je ustanovilo da gotovo polovina američke obale (43 posto) tone brzinom od dva ili više milimetara godišnje, a kod gotovo četvrtine (23,3 posto) sleganje je najmanje tri milimetra na godinu. Iako je najizraženije na južnoj obali, postoji i duž gotovo cele istočne obale. Određeno uzdizanje tla zabeleženo je uglavnom na zapadnoj obali. Studija ukazuje na nekoliko uzroka. Deo su prirodni geološki procesi, poput zbijanja mekih sedimenata u deltama i močvarama, čak i geološko sleganje koje traje od poslednjeg ledenog doba. Drugi su neposredno povezani s ljudskim delovanjem, kao što je prekomerno crpljenje podzemnih voda za potrebe stanovništva, industrije i poljoprivrede, iako to nije procenjivano u ovom članku.
„Sleganje tla ne događa se izdvojeno. Često je povezano s ekstremnim klimatskim uslovima i načinima korišćenja zemljišta, a to stvara povratne sprege koje mogu pojačati opasnosti i ranjivost. Iako se obično sporo događa, kumulativni učinci vremenom mogu biti razorni”, ističu istraživači. Analizirali su i koliko je ljudi pogođeno. Prema procenama, oko 67,1 milion živi u područjima s niskom stopom sleganja, 14 miliona u područjima sa umerenom, a 3,2 miliona gde je sleganje izraženo. „Analiza pokazuje da približno 84,3 miliona ljudi u američkim obalskim popisnim jedinicama živi u područjima pogođenim različitim stepenom sleganja tla”, ističe se u studiji.
Kao primer navodi se uragan Katrina i naglašava da sleganje tla može smanjiti učinak nasipa, morskih zidova i odvođenja vode. Uz to, dodatno opterećuje infrastrukturu poput puteva, mostova, zgrada i cevovoda. Pritom su najvećem riziku često izloženi oni koji se najteže mogu prilagoditi. „Studija predstavlja prvu statistički utemeljenu procenu opasnosti od sleganja obala i povezanih razlika u SAD”, zaključuju istraživači. Istraživanje je objavljeno u časopisu Communications Earth & Enviroment.
(Ilustracija Shutterstock)
(Indeks)
