Studija je utvrdila da je epigenetsko starenje – mera biološkog doba pojedinca za razliku od hronološkog – bilo najizraženije kod pripadnika muškog pola u pedesetim i ranim šezdesetim godinama.
Toksične „večne hemikalije”, poznate kao PFAS, mogu uzrokovati brže biološko starenje muškaraca u pedesetim i ranim šezdesetim godinama u poređenju sa ženama istog doba, pokazalo je novo istraživanje. Ove tvari su nazvane „večnim hemikalijama” jer su potrebne godine da se razgrade, a ima ih u krvi oko 98 posto Amerikanaca, prema procenama Nacionalnih akademija nauka, inženjerstva i medicine, piše CNN. Studija je utvrdila da je epigenetsko starenje – mera biološkog doba pojedinca za razliku od hronološkog – bilo najizraženije kod muškaraca. „Veze između izloženosti PFAS-u i ubrzanog epigenetskog starenja bile su najsnažnije kod muškaraca od 50 do 65 godina”, izjavio je glavni autor studije Ksaingvei Li, profesor epidemiologije na Medicinskom fakultetu Univerziteta Šangaj Điao Tong u Kini. „Kod mlađih i starijih od 65 godina veze su bile slabije i uglavnom statistički zanemarljive. Uočili smo i neke veze kod žena, no one su uopšte bile slabije i manje dosledne nego kod muškaraca srednjeg doba.”
Nalai upućuju na polno specifičan učinak, što je za očekivati od hemikalija koje ometaju endokrini sistem, ključnu mrežu regulisanja telesne funkcije poput rasta, metabolizma, raspoloženja i reprodukcije, rekla je Džejn Manki, izvršna direktorka i glavna naučnica u neprofitnoj organizaciji Food Packaging Forum, koja nije učestvovala u istraživanju.Kod muškaraca gomilanje PFAS-a može smanjiti količinu testosterona, narušiti kvalitet sperme i povećati rizik od raka testisa i bubrega. Ranija istraživanja pokazuju da žene brže eliminišu određene vrste pomenutih hemikalija zbog trudnoće, dojenja i menstrualnog ciklusa i da se razlika u skupljanju tih mateija među polovima smanjuje nakon menopauze.
Iako su rezultati nove studije zanimljivi, „ne mogu se tumačiti kao uzročno-posledična veza, već kao delovi slagalice koji pomažu utvrđivanju biološke verovatnoće”, dodala je Manki. Studija, objavljena u časopisu Frotiers in Aging, koristila je podatke prikupljene 1999. i 2000. od 326 nasumično odabranih starijih žena i muškaraca. U uzorcima krvi analizirano je postojanje 11 vrsta PFAS hemikalija i merena metilacija DNK, epigenetski pokazatelj koji reguliše ekspresiju gena. Istraživači su te podatke uneli u desetak „epigenetskih satova” da procene biološko starenje ispitanika. Američko veće za hemiju, koje predstavlja industriju, poručilo je za CNN da se radi o istraživačkoj studiji utemeljenoj na malom uzorku i podacima pre više od 20 godina. „Ovaj rad ne dokazuje da izloženost navedenim hemikalijama uzrokuje starenje, niti menja opsežan naučni i regulatorni rad u toku da se razume i kontroliše specifični PFAS koji bi mogli biti zabrinjavajući”, izjavio je Tom Flanagen, viši direktor za komunikacije Veća.
Rečene hemikalije koriste se od pedesetih godina prošlog veka za izradu proizvoda otpornih na vodu, masnoću i toplotu, poput nelepljivog posuđa. Povezane su sa ozbiljnim zdravstvenim problemima, uključujući rak, neplodnost, visok holesterol, hormonske poremećaje, oštećenje jetre, gojaznost i bolesti štitne žlezde. Opasnosti tzv. nasleđenih PFAS, kao što su PFOS, PFOA i PFHxS, toliko su poznate da je njihova eliminacija cilj Stokholmske konvencije o postojanim organskim onečišćujućim tvarima, globalnog sporazuma koji su Sjedinjene Države potpisale, ali nisu ratifikovale.
Hemijska industrija stvorila je brojne druge oblike PFAS koji nisu toliko istraženi, a mogli bi imati slične biološke učinke. „Naši rezultati sugerišu da i neki manje proučavani PFAS – naime perfluorononanska kiselina (PFNA) i perfluorooktansulfonamid (PFOSA) – mogu imati biološki značajne veze”, izjavio je Li. Studija je otkrila da su više koncentracije upravo te dve tvari bile snažni prediktori bržeg epigenetskog starenja kod muškaraca od 50 do 64 godine, ali ne i kod žena
Uprkos ovim nalazima, Li poručuje da je važno ne paničiti: „Naša studija ukazuje na povezanost, a ne na uzročnost. Izloženost PFAS-u je široko rasprostranjena i potpuno izbegavanje je nerealno. Ipak, smanjenje izlaganju gde je to moguće – poput korišćenja sertifikovanih filtera za vodu, praćenja lokalnih saveta o vodi i izbegavanja kontakta s materijalima otpornim na mrlje ili masnoću – mogu biti razumni koraci. Istovremeno, značajno smanjenje rizika uveliko zavisi od regulatornih mera i čišćenja okoline, budući da se mnoga izlaganja događaju na nivou zajednice”.
(AI ilustracija)
(Indeks)
